GDP را بهتر بشناسیم

جی دی پی چیست؟

جی دی پیGDP مخفف عبارات «Gross Domestic Product» به معنی «تولید ناخالص داخلی» است. جی دی پی در حقیقت، نشانگر کل ارزش پولی تمام کالا‌های نهایی و خدمات تولید شده‌ در یک کشور و در طی یک بازه ‌زمانی (به طور کلی یک سال) است. کالای نهایی برعکس کالای واسطه، کالایی خواهد بود که توسط مشتری خریداری می‌شود و به مصرف می‌رسد.

مفهوم کالای نهایی در تقابل با کالای واسطه‌ای قرار دارد. کالای واسطه‌ای یا نیمه تمام، به کالایی می‌گویند که از آن برای تولید کالاها یا خدمات دیگر استفاده و در نهایت به خریدار فروخته و مصرف خواهد شد.

عبارت «داخلی» در «تولید ناخالص ‌داخلی» این مفهوم را می‌رساند که محدوده شمول محاسبه کالاها در جی‌‌دی‌پی به صورت جغرافیایی تعیین شده ‌است. در محاسبه جی دی پی، به کالاها و خدماتی توجه می‌کنیم که در داخل یک کشور و نه خارج از مرزهای آن، تولید شده‌ باشند، فارغ از اینکه ملیت تولیدکننده چیست.

برای مثال، محصولات یک کارخانه چینی در ایران به عنوان بخشی از تولید ناخالص ملی ایران محاسبه خواهد ‌شد.

 

چه مواردی در محاسبه جی دی پی لحاظ نمی شوند؟

با توجه به تعریفی که از جی‌دی‌پی داشتیم، ممکن است فعالیت‌هایی در اقتصاد صورت بگیرند که در محاسبه جی‌دی‌پی لحاظ نشوند. در محاسبه جی‌دی‌پی به صورت صریح، مبادلاتی ثبت می‌شوند که ناشی از تولید یا به صورت «گزارش‌شده» Reported باشند. در فهرست زیر به ترتیب به این موردها اشاره شده ‌است:

  • فعالیتی که به آن دستمزدی تعلق نمی‌گیرد مانند کارهایی که در خانه انجام می‌دهید، کار داوطلبانه و…
  • کالاهایی که برای فروش در بازار تولید نمی‌شوند.
  • مبادله کالا و خدمات بدون مبادله پول (تهاتر)
  • بازار سیاه یا زیرزمینی
  • فعالیت‌های غیرقانونی
  • پرداخت‌های انتقالی
  • فروش کالاهای استفاده ‌شده و دست‌دوم. مقدار جی دی پی برای این نوع کالاها، یک بار و در زمان تولید اولیه، محاسبه شده است.
  • کالاها و خدمات واسطه‌ای که از آن‌ها برای تولید کالاها و خدمات نهایی استفاده می‌شود.
  • دارایی‌های سرمایه‌ای. به طور مثال،‌ هنگامی که خانوار اقدام به خرید اوراق قرضه و سهام می‌کند مانند این است که پیش‌قسط وام خود را پرداخت کند، نه اینکه کالا یا خدمتی را خریداری کرده باشد. بنابراین، این مورد نیز در محاسبه جی دی پی لحاظ نمی‌شود.

 

انواع جی دی پی

تولید ناخالص ملی به دو صورت اسمی و حقیقی گزارش می‌شود. تولید ناخالص داخلی اسمی در واقع بیانگر ارزش بازاری کالا و خدماتی است که در اقتصاد تولید می‌شود حال آنکه تولید ناخالص داخلی حقیقی همان تولید ناخالص داخلی اسمی ولی با درنظر گرفتن تغییرات بوجود آمده در قیمت‌هاست.

در بیشتر مواقع، جی دی پی حقیقی ارزش واقعی اقتصاد یک کشور را دقیق‌تر از جی دی پی اسمی می‌سنجد.

 

جی دی پی اسمی

جی دی پی اسمی یا جی دی پی جاری، ارزش تولیدات یا ستاندهoutput اقتصادی مااست بدون اینکه توسط نرخ تورم تعدیل شده باشد. اغلب مردم دوست دارند بدانند که تولید نهایی کالاها و خدمات یک کشور در کدام حالت افزایش یا کاهش‌ است.

چون جی دی پی با نرخ جاری یا به عبارتی قیمت‌های فعلی محاسبه می‌شود، کسی قادر نخواهد بود که بدون در نظر گرفتن نرخ تورم، تولید ناخالص ‌داخلی دو دوره زمانی را با هم مقایسه کند. برای بدست آوردن GDP  با قیمت‌های ثابت می‌توان از «تعدیل کننده قیمتی،Deflator) ) یا همان «شاخص تورم‌زدایی»GDP Price Deflator استفاده کرد.

 

جی دی پی حقیقی

جی دی پی حقیقی نشان‌دهنده‌ ارزش تولیدات سال مورد نظر با قیمت‌های «سال پایه» Base Year  است. سال پایه در واقع سالی است که برای محاسبه تولید ‌ناخالص ‌داخلی حقیقی و مقایسه با سال‌های دیگر از قیمت‌های آن استفاده می‌کنیم تا تاثیر تورم مثبت یا منفی حذف شود. جی دی پی حقیقی ارزش ستانده‌های اقتصادی ماست بدون اینکه تغییرات قیمتی را در نظر گرفته باشد.

بنابراین، جی دی پی حقیقی به ما امکان بررسی این موضوع را می‌دهد که بیبنیم تغییر تولید ناخالص داخلی به علت افزایش ارزش تولیدات است یا ناشی از افزایش قیمت‌ها. برای محاسبه رشد تولید ناخالص داخلی از جی دی پی حقیقی بکار می‌رود.

اگر بخواهیم رشد GDP  را بین دو دوره زمانی مقایسه کنیم، در صورت داشتن تورم، GDP  اسمی ممکن است رشد اقتصادی را بیشتر از مقدار واقعی آن نمایش دهد. اقتصاددانان از قیمت‌های سال پایه به عنوان نقطه مرجعی برای مقایسه تولید ناخالص داخلی در دو دوره بهره می‌گیرند. جی دی پی حقیقی را می‌توان به صورت زیر از GDP  اسمی بدست آورد:

تعدیل کننده قیمتی / جی دی پی اسمی = جی دی پی حقیقی

 

نرخ رشد

در بیشتر مواقع، نرخ رشد جی دی پی حقیقی به عنوان شاخصی از وضعیت سلامت اقتصاد یک کشور ارائه می‌شود. به عبارتی دیگر، افزایش مشاهده شده در جی دی پی حقیقی حاکی از بهبود در وضعیت اقتصادی است.

وقتی جی دی پی حقیقی با قدرت در حال افزایش باشد، نرخ اشتغال افزایش پیدا می‌کند و مردم ‍ پول بیشتری در جیب خواهند داشت. هنگامی که جی دی پی در حال کاهش باشد، نرخ بیکاری اغلب افزایش پیدا می‌کند. این اتفاق، برای بسیاری از کشورها در زمان بحران اقتصاد جهانی رخ داد.

در بعضی موارد جی دی پی ممکن است رشد داشته باشد اما سرعت افزایش آن به میزانی نباشد که برای افراد جویای کار، اشتغال‌آفرینی کند. افزایش در جی دی پی حقیقی در واقعیت بصورت دوره‌ای رخ نمی‌دهد.

اقتصاد کشورها می‌تواند دوره‌های رونق، رشد کُندی و حتی رکود را – هنگامی که اقتصادی دو دوره متوالی شاهد کاهش رشد جی دی پی حقیقی باشد – تجربه کند.

 

مترجم: عسل نیازی

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.