چرا 2021 می تواند زمانی بدشگون برای رسیدن به توافقی جدید با ایران باشد؟

نشانه ها و اخبار ناخوشایند اقتصادی کشورهای حوزه خلیج فارس، مجلس ضد سعودی آمریکا را نیز تحت تأثیر خود قرار داده است.

در اواخر ژانویه سال آینده، ایالات متحده آمریکا یا در رکاب ترامپ خواهد جنگید یا میزبان سیاست های خارجی جدید و متفاوت بایدن خواهد بود؛ دو سیاستمداری که خواهان سازش فوری با ایران هستند. ترامپ مدعی است که میتواند ظرف مدت 4 هفته مذاکرات خود با ایران را به اتمام برساند و بایدن وعده داده است که در 100 روز نخست ریاست جمهوری اش پیشرفت سیاست های خارجی اش را به معرض عموم خواهد گذاشت.

رئیس جمهور و رقیب انتخاباتی اش هردو وعده داده اند که مذاکرات ایران و آمریکا را در الویت های خویش قرار دهند. بایدن خواهان بازگشت به توافق هسته ای 2015 با افزودن چند بند هشدار و اخطار است، در حالی که ترامپ خواستاررسیدن به توافقی جدید و سختگیرانه تر است؛ توافقی که دخالت های ایران در منطقه و برنامه های موشکی اش را نیز پوشش دهد. در هر دو سناریو، نکته ای که موجب ترغیب ایران میشود کاهش تحریم های آمریکا در صادرات نفت می باشد.

اما نکته ای که در این میان حائز اهمیت است و کمتر مورد توجه قرار گرفته عدم استقبال بازار جهانی نفت از ورود مجدد نفت ایران است.  تولیدکنندگان نفت حوزه خلیج فارس، پذیرای مجدد ایران به این بازار نیستند. حتی با وجود آنکه آمریکا برای توافق کردن با ایران در 2021 بیشتر از همیشه برنامه ریزی کرده و در تلاش است، کشورهای حوزه خلیج فارس اعلام کرده اند که همچنان درحال دست و پنجه نرم کردن با خسارات بحران های دوقلوی 2020 هستند: جنگ قیمتی روسیه و سعودی بر سر نفت و ویروس مرگبار کورونا. خوشبینانه ترین چشم انداز قیمت نفت در صورت موفقیت آمریکا در کشف واکسن کورونا تا پایان 2020، بازگشت قیمت نفت به بشکه ای 65 دلار تا  پایان سال 2021 خواهد بود که برای اکثر کشورهای تولیدکننده نفت حوزه خلیج فارس معادل نقطه سر به سر است.

در این میان بازگشت ایران به جمع تولیدکنندگان نفت، موجب کاهش قیمت نفت شده و مشکلات تولیدکنندگان عرب را بیشتر از پیش می سازد و این خود زمینه ای برای بدشگون شمردن توافق ایران و آمریکا خواهد بود.

به همین سبب برای به نتیجه رسیدن توافق ایران و آمریکا باید نقش همسایگان ایران به ویژه عربستان سعودی،‌ امارت متحده عربی و بحرین را نیز در نظر گرفت و بدیهی است که این همسایگان زمانی که ضعیف ترین وضع اقتصادی خود را تجربه میکنند موقعیت مناسبی برای مذاکره نخواهند داشت.

اما اوضاع پیچیده تر از آن است که به نظر می رسد،‌ جدا از آنکه چه کسی رهبری کاخ سفید را عهده دار خواهد شد قطعا در 2021 شاهد جنگ دو حزب در مجلس آمریکا بر سر روابط این کشور با عربستان  برسر تعلیق یا محدود کردن فروش اسلحه برای پاسخگویی به توهین های ریاض اعم از رفتارهای خبرنگاران و اتهامات مبنی بر وجود عملیات اطلاعاتی در خاک آمریکا خواهیم بود.

ریاست جمهوری بایدن برای سعودی ها بیش از دیگران گران تمام خواهد شد. به نقل از کمپین وی، بایدن روابط دو طرفه دو کشور را مجددا مورد ارزیابی قرار خواهد بود. یکی از طرح هایی که توسط گروه سیاست خارجی بایدن مطرح شد، اعلام نارضایتی ایالات متحده آمریکا نسبت به عملکرد عربستان سعودی با منزوی کردن این کشور در اوایل سال 2021 ، پیش از بازگشتن به روابط دیپلملتیک و امنیتی نرمال تا پایان سال خواهد بود.

توافقی دیگر در چنیین فضایی به جای آنکه موجب تغییر در سیاست های عربستان شود تنها مخالفت و عدوات ریاض را برانگیخته خواهد کرد. امکان انتقال تاج و تخت از شاه سلمان بن عبدالعزیز به شاهزاده محمد بن سلمان فقط موجب افزایش ریسک می شود- اگر عربستان را گوشه نشین کنند شاهزاده  کمتراز شاه صبوری خواهد کرد. بدترین سناریو:‌ شاهزاده ممکن است وسوسه شود تا نمایشی از نیروهایش در برابر دشمنان خارجی ترتیب دهد.

از سوی دیگر،‌ اگر ساکن کاخ سفید  برای توافق کردن با ایران همچنان مشتاق باشد،‌ قدرت نفوذ این کشور در سال 2021  بیش از گذشته خواهد شد. با توجه به وضعیت وخیم اقتصادی این کشور و تنگناهای تحریم های اقتصادی آمریکا، ایران ممکن است برای آنکه بتواند صادرات نفتی داشته باشد حاضر به بازگشت به مذاکرات شود. این بهترین استراتژی برای همگان خواهد بود:‌ ورودی آرام به 2021 با کاهش تنش ها در منطقه و بهبود وضعیت اقتصادی اما بدون ورود مجدد ایران به بازار نفت.

به جای عجله کردن برای رسیدن به توافقی جدید، آمریکا باید ایران و همسایگان عربش را تشویق کند تا در 2021 با همکاری هم برای مقابله با ویرویس کورونا و مشکلات اقتصادی که گمان می رفت با توافق 2015 حل شود، اعتماد از بین رفته را مجددا به دست آورند.

ایران نیز می تواند با حمایت نکردن از شورشیان حوثی در یمن، انبار نکردن تجهیزات، سلاح و کاهش آموزش های نظامی، مجددا اعتماد همگان را جلب نماید. بازگشت بازرسان انرژی هسته ای سازمان ملل به ایران این شانس را به تهران می دهد که حسن نیت خود را به سازمان های بین المللی نشان دهد. این امر می تواند موجب آغاز مذاکرات ابتدایی برای جلوگیری از فعالیت های بیشتر غنی سازی شود.

ایران بیان کرده است که می خواهد 2021 را صرف ترمیم زخم های اقتصادی، خصوصی سازی و رونق صنعت توریسم کند. این امر در کنار بهبود اقتصاد جهانی ، 2022 را فرصتی  مناسب برای رسیدن به توافقی جدید مبدل خواهد کرد.

منبع: American Enterprise Institute

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *