حتی اگر بایدن پیروز انتخابات باشد،‌ فرصت نجات توافق هسته ای کوتاه است

فرصت کوتاه تا انتخابات ریاست جمهوری ایران،‌ آمریکا را مجبور به دنبال کردن اخبار این کشور از نزدیک کرده است.

 

حتی اگر بایدن در انتخابات پیروز شود، دولت تضعیف شده ایران تنها چند ماه برای زنده کردن توافق هسته ای زمان دارد پیش از آنکه خود درگیر انتخابات ریاست جمهوری شود و رو در روی تندروهایی که تمایلی به مذاکره با غرب ندارند قرار گیرد.

بارقه نوری که بر پیروزی بایدن تابیده است،‌ وی را بر آن داشت که پیش از انتخابات ریاست جمهوری ایران رویکردی مرحله‌ای برای بازگشت به توافق هسته ای ایران که ترامپ در سال 2018 از آن خارج شد ارائه دهد.

اصلاح طلبان و میانه روها آسیب شدیدی از شکست توافق هسته ای و محروم شدن ایرانیان از مزایای اقتصادی این توافق دیده اند.

به محض آنکه ترامپ سکان قدرت را به دست گرفت، با جلوگیری از صادرات نفت ایران و ترک مدافعان توافق هسته ای که سعی در دفاع از استراتژي خود داشتند، بیشترین فشار اقتصادی را به ایران وارد کرد. در یکی از مصاحبه های اخیر محمد جواد ظریف که در روزنامه کار و کارگر منتشرشد،‌ وی اظهار داشت که مذاکره با آمریکا از ساده لوحی وزیر امور خارجه نبوده اما «ترامپ اتاق مذاکرات را منفجر کرده است».

رئیس جمهور فعلی ایران، آقای حسن روحانی نیز که یکی دیگر از حامیان توافق هسته ای بود، پس از دو دوره چهار ساله جایگاهش را واگذار خواهد کرد. از سوی دیگر جمعی از محافظه کاران از جمله اعضای قدرتمند سپاه پاسداران ایران با دفاع از عمیق تر کردن روابط کشور با چین و یا ارائه سیاست های اقتصادی متکی بر خود، در حال آماده ساختن خویش برای ایستادن در جایگاه روحانی هستند.

اصلاح طلبان هنوز در مورد حرکت بعدی خود برای انتخابات تصمیمی نگرفته اند و مشخص نیست که می خواهند یک نامزد جدید را انتخاب نمایند و یا از یک شخصیت تکنوکرات مانند علی لاریجانی،‌ سخنگوی پیشین که اکنون دستیار روحانی برای شکل دهی یک مشارکت استراتژیک 25 ساله با چین است،‌ استفاده کنند.

اصلاح طلبان با ثبت کمترین میزان مشارکت در انتخابات مجلس شکست سختی خوردند. حال برای افزایش میزان مشارکت مردم در انتخابات ریاست جمهوری باید یک نامزد معتبر انتخاب نمایند که امید به آغاز مجدد مذاکرات با غرب را در دل مردم ایران افزایش دهد.

بایدن متعهد شده است که درصورت پیروزی در انتخابات «در صورتیکه ایران به بندهای توافق هسته ای پایبند بماند و از آن پیروی کند،‌ آمریکا برای شروع مذاکرات به توافق هسته ای باز خواهد گشت».

اما حتی در صورت برند شدن بایدن، وی زودتر از 20 ژانویه وارد کاخ سفید نخواهد شد و در نتیجه فرصت کوتاهی برای اصلاح طلبان باقی می ماند که ایرانیان را متقاعد کنند که بازگشت به توافق و مذاکره ارزشمند است.

برخی تحلیلگران بر این باورند که ایرانیان اخبار انتخابات را از نزدیک دنبال می کنند و معتقدند که پیروزی بایدن به خودی خود برای عوض کردن حال و هوای ایران کافی است.

به نقل از یکی از مقاله هایی که در روزنامه سازندگی منتشر شد«مهمترین اتفاقی که ممکن است در حال حاضر برای ایران بیافتد،  پیروزی بایدن و تغییر در جو روانشناختی جامعه ایرانی و امید به انجام مذاکرات موفق با آمریکاست».

از طرف دیگر، یکی از تحلیلگران معتبر ایرانی به نام صادق زیباکلام در روزنامه اعتماد بیان کرد که اصلاح طلبان شانس پیروزی در انتخابات را از دست داده اند. او میزان محتمل مشارکت در انتخابات را 30٪  بیان کرد و افزود که «مردم به صندوق های رای پشت کرده اند».  وی افزود که از میان افراد دارای صلاحیت برای رای دادن بیشتر از همه دانشجویان و قشر تحصیلکرده شهری و روستایی و پس از آنها اقشار اجتماعی بیشماری از رای دادن به روحانی و پیروزی وی احساس سرخوردگی میکنند.

 

برخلاف فضای سیاسی ناخوشایند حاکم بر ایران،‌ برخی تحلیلگران غربی می گویند چنانچه بایدن در انتخابات برنده شود نباید ازهیچ  تلاشی برای نجات توافق هسته ای دریغ کند.

الی گرانمایه، کارشناس ایران در شورای روابط خارجی اروپا،‌  معتقد است که نگه داشتن توافق هسته ای‌ «شعار دیپلماتیک سختی» خواهد بود. وی بیان کرد که بنای برجام همچنان در جای خود استوار است و بازرسی مستمر از مراکز هسته ای ایران توسط بازرسی سازمان ملل نیز جزء ستون های آن است.

گرانمایه افزود:‌ آمریکا به کمک سه کشور اروپایی شرکت کننده در توافق هسته ای – فرانسه، آلمان و انگلیس- باید یک توافق مرحله ای را پایه ریزی کنند که در اسرع وقت به پیروزی منجر شود و سپس موضوعات و مسائل پیچیده تر را به بعد از انتخابات ریاست جمهوری ایران موکول کنند.

اولین مرحله از توافق جدید با متوقف کردن فعالیت های هسته ای تا اواسط فوریه آغاز می شود تا زمینه را برای یک توافق دیگر آماده سازد؛ توافقی که در آن ایران موافقت می نماید تا فعالیت های هسته ای خود را به همان میزانی که در توافقنامه آمده پیش برد و در ازای آن بایدن بتواند تحریم هایی که علیه مقامات ایرانی، کالاهای بشردوستانه و برخی صادرات نفتی اعمال شده است را لغو نموده و مجددا به برجام بازگردد (روندی که هیچ ترتیب مشخصی برای آن در تواقفنامه نیامده است).

انتظار می رود که تا ماه ژوئن،  طرفین منطبق با توافقنامه رفتار نمایند و در نتیجه آن اکثر تحریم های آمریکا لغو شود.

برای این منظور لازم است که ایران میزان ذخایر غنی شده اورانیوم با درصد پایین را کاهش داده،‌ سانتریفیوژهای پیشرفته نظنز را مختل کرده و تحقیق و بررسی در مورد فعالیت های هسته ای که فراتر از بندهای برجام است را متوقف نماید.

مذاکرات گسترده در مورد توافق هسته ای در انتهای سال 2021 آغاز خواهد شد. این توافق که حمایت اروپاییان را نیز در بر خواهد داشت، دونکته را هدف قرار می دهد: برنامه موشک بالستیک ایران و سیاست ایران در خاورمیانه.

اما موانع بیشماری بر سر راه چنین توافقی است. محمد حسین عادلی، سفیر پیشین ایران در انگلیس چنین اخطار داده است:‌ «پیش از هر چیز بایدن باید اعتماد ایران را در مذاکرات به طور عملی بدست آورد.  اعتماد ایران نه با حرف بلکه با عمل و تضمین آن جلب خواهد شد».

حسن احمدیان، استاد امور خاورمیانه در دانشگاه تهران، معتقد است که پیش از بازگشت کامل به توافق، ایران باید برای آسیب هایی که به دلیل تحریم های کاخ سفید به اقتصاد آن وارد شده است،‌ درخواست غرامت کند و نواقص مشهود برجام را برطرف نماید.

ایران احساس میکند که در سال 2015 کرد پیش از آنکه آمریکا حتی کوچکترین قدمی در راه این توافق بردارد، مجبور به توقف برنامه هسته ای غیر نظامی خود شده در حالیکه آمریکا برای نقض بندهای توافقنامه متوجه هیچ تاوانی نشده است. احمدیان ادامه داد:‌«رعایت کامل بندهای توافقنامه تنها با بازگشت آمریکا به توافق امکان پذیر نیست زیرا که بی‌اعتمادی بین دو ملت سر به فلک کشیده است و تنها با تغییر رئیس جمهور آمریکا این واقعیت تغییر نخواهد کرد».

 

منبع: https://www.theguardian.coml

 

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *