ساختار کلی بازار بورس کالای ایران و محصولات معامله شده

 

در جلسات گذشته در رابطه با بورس کالا ایران و جهان ، برخی از مهم‌ترین مشکلات و محدودیت‌های بازار کالا توضیح داده شد وبه طور کلی مقدمه ای از بورس کالا را مرور کردیم.

حال میخواهیم جایگاه بورس کالای ایران در بازار سرمایه بررسی کنیم.

همانطور که در نمودار زیر مشاهده میکنید، در راس هرم شورای عالی بورس و اوراق بهادار (راهبری بازار سرمایه) قرار دارد و سازمان بورس و اوراق بهادار (ناظر بازار سرمایه) نیز زیرمجموعه آن می باشد. بورس های فعال در بازار سرمایه شامل فرابورس، بورس اوراق بهادار، بورس کالا و بورس انرژی می باشد.

در گذشته بورس انرژی جزئی از بورس کالا بوده است ولی بعدها شاخه ای مجزا را به خود اختصاص داده است. در حال حاضر نیز برق ( سلف های استاندارد) و حامل های انرژی (مانند: نفت، بنزین، گازوئیل و..) در بازار انرژی معامله میشود.

 

حال محصولات معامله شده در بورس کالای ایران را داریم، همانطور که در جلسات گذشته نیز توضیح دادیم ، بورس کالای ایران از 2 بازار عمده، بازار فیزیکی و بازار مشتقه تشکیل شده است. هر بازار محصولات خاص خود را دارد که در ادامه کاملا توضیح داده شده است.

1- بازار فیزیکی:

🔹محصولات صنعتی و مدرن : در گذشته کل محصولات فولاد در بورس مورد معامله قرار میگرفت اما در حال حاضر محصولات آهن اسفنجی (تقریبا معامله حذف) و اسلپ (محصول میانی قبل از شمش و بعداز تولید ورق و عمدتا برای تولید ورق استفاده می کنند) حذف گردید.

مس نیز شامل 3 محصول عمده می باشد. مس کاتد و مس بلچینگی که عمدتا این دو محصول به صورت آنلاین در بورس کالا ایران مورد معامله قرار می گیرند.

برای آلومینیوم نیز دو محصول شمش بیلد و شمش آلیاژی در بورس کالا ایران مورد معامله قرار می گیرد.

سنگ آهن ماده اولیه آهن می باشد. سنگ آهن ابتدا به کنسانتره و سپس به گندله و پس از آن فولاد تبدیل می گردد.

کنسانتره مولیبدن، مولیبدن فلز کمیاب و بسیار متقاضی در دنیا بوده می باشد و در فولادهایی که مقاومت بالا دارند از این فلز استفاده میشود.

🔹محصولات کشاورزی: در 1 سال اخیر معاملات این محصولات در بازار فیزیکی خیلی کم انجام شده است. محصول گندم در 1 سال گذشته علارغم فشارهای بورس کالای ایران مبنی بر عدم سقف قیمت، معاملاتش ادامه پیدا کرد. در همین برهه شاهد اختلاف قیمت گندم در بورس کالا و بازار آزاد بودیم. در حال حاضر نیز معاملات گندم در بورس کالای ایران انجام نمی گردد.

🔹محصولات پتروشیمی: به 3 دسته (شیمیایی، پلیمری و گاز) تقسیم می شونند و عمدتا به شکل مایع می باشند.

در دسته اول کاستیک، ماده شیمیایی بدون بو، سپبدرنگ بوده و در صنایع رنگرزی، صنایع کارتن و کاغذ کاربرد دارد.
بنزن نیز در صنایع نایلونی و شوینده ها کاربرد دارد. تولیدکننده عمده این ماده شیمیایی: پتروشیمی امیرکبیر و ابن سینا

دی اتیل هگزانول، نوعی الکل می باشد و ماده اولیه محصولاتی مانند کفش ، دمپایی و … است. تولیدکننده عمده این ماده شیمیایی: پتروشیمی شازن

ارتوزایلن، بزرگترین تولیدکننده عمده این ماده شیمیایی: پتروشیمی اصفهان

منواتیل گلایکون، برای تولید ضدیخ از این ماده استفاده میگردد. اسید استیک، به عنوان حلال در صنعت رنگ استفاده میشود.

در دسته دوم، پلیمری ها از تقاضا و فراوانی بیشتری در بین 3 دسته دیگر برخوردارند.بیش از 30 درصد ارزش معاملات بازار فیزیکی بورس کالا به خودشون اختصاص داده اند. عمده محصولات نیز به شکل جامد می باشد. پلی پروپیلن از پلیمری های پرمصرف است. شرکت تولیدکننده اصلی: پتروشیمی جم

پلی وینیل همان پی وی سی است. پلی اتیلن ترفتالات در تولید الیاف و نساجی استفاده میکنند. پلی استایرن، شرکت تولیدکننده اصلی: پتروشیمی تبریز

در دسته سوم، گاز آرگون در جوشکاری و پرکردن حباب لامپ از آن استفاده میشود. گاز پروپان، شرکت تولیدکننده اصلی: پتروشیمی پارس

🔹محصولات فراورده های نفتی: عمده صادرات بورس کالا تشکیل میدهند. سال گذشته 20 درصد از ارزش معاملات بازار فیزیکی بورس کالا را به خود اختصاص دادند. عمده محصول صادراتی قیر  می باشد وبزرگترین تولیدکننده قیر در دنیا هستیم و بعداز آن گوگرد و سپس عایق رطوبتی می باشد.  معاملات قیر نیز به صورت داخلی و صادراتی در رینگ صادراتی ما عرضه میشود. ماده اولیه قیر وکیوم باتوم است که در اثر حجم و گرما به قیر تبدیل میگردد. شرکت تولیدکننده اصلی: پالایشگاه بندرعباس و پالایشگاه اصفهان

لوب کات، از مواد اولیه تولید روغن موتور می باشد. اولین شرکت تولیدکننده اصلی: پالایشگاه نفت شیراز

سلاپس واکس، به منظور تولید عایق رطوبتی کاربرد دارد. اولین شرکت تولیدکننده اصلی: پالایشگاه نفت شیراز

🔹بازار فرعی:  محصولاتی که در بازار فرعی معامله میشوند، محصولات درجه1 نمی باشند. درصورتی که محصولات و یا عرضه کننده ای که از تابلوی معاملات اصلی که همان بازار فیزیکی است اخراج، درحالت تعلق و یا عرضه های درستی نداشته باشد به بازار فرعی منتقل میگردد.  تک محموله ای، تراکم عرضه برای عرضه کننده مشخص نمی باشد به طور مثال عرضه کننده ای به منظور عرضه محصول می بایست در بازار فرعی عرضه نماید.

 

2- بازار مشتقه:

در ادامه بیشتر به آن میپردازیم.

 

محصولات معامله شده در بازار فیزیکی در جدول زیر به صورت طبقه بندی شده قابل مشاهده می باشد:

 

آموزش های بیشتر بورس کالا
 همراه با تدبیرگر سرمایه …
0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

تمایل دارید در گفتگوها شرکت کنید؟
در گفتگو ها شرکت کنید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *